خوش آمدید

جستجو

تبلیغات





تعارض عقل و شرع در اندیشه علامه طباطبایی

    تعارض عقل و شرع در اندیشه علامه طباطبایی

    در صورت بروز اختلاف بین حکم عقل و نقل قطعی، آیا باز هم دلیل عقلی از احترام برخوردار بوده واسلام آن را تایید می‏کند؟ و یا اینکه پیام این پیامبر درونی، در هنگام تعارض ، شیطانی بوده و پذیرفته ‏نیست؟ در پاسخ باید گفت ، این احتمال کاملا بی‏مورد است و به هیچ وجه امکان تحقق ندارد والا تناقض را در پی خواهد داشت. زیرا حجیت ظواهر دینی متوقف بر برهان عقلی است. اثبات ضرورت و حقانیت و عصمت دین، همگی اموری مبتنی بر عقل‏اند. عقل است ‏که انسان را به پیروی از دستورات دین وا می‏دارد. حال چگونه ممکن است همین عقل، بر بطلان آن ‏چیزی که ابتدا حقانیتش را اثبات کرده است دلیل اقامه کند؟! و حکمی بر خلاف محتوای حکم پیشین ‏خود داشته باشد؟ علامه طباطبایی در این مورد می‏فرماید: وقتی عقل صراحتا بر حقانیت و درستی قرآن و سنت قطعی دلیل آورده‏است، محال است که دوباره برهانی برخلاف آن‏ها اقامه کند. تعارض بین دو حکمی که به مرحله قطعیت رسیده باشند ممکن نیست. دو حکم عقلی یا شرعی ‏قطعی هرگز نمی‏توانند در تعارض با یکدیگر باشند، چنانچه حکم شرعی قطعی با حکم عقلی قطعی نیز امکان تعارض ندارند. زیرا حکم شرعی در صورتی به مرحله قطعیت می‏رسد که واجد شرایط زیر باشد: صدور آن از ناحیه معصوم، قطعی و یقینی باشد. دلالتی روشن بر مدعا داشته باشد به گونه‏ای که احتمال دیگری را بر نتابد. صدور آن نیز به قصد بیان حکم الهی باشد و احتمال تقیه و ظاهر سازی در آن نرود. پس از این مراحل معرفت‏ به دست آمده از دلیل حکم شرعی صفت قطعیت پیدا می‏کند. حال اگرفرض شود، عقل به صورت قطعی برخلاف مفاد چنین حکمی باشد، طبیعی است که این حکم عقلی ‏قطعی، در چگونگی دلالت دلیل شرعی تاثیر گذاشته و مانع از دلالت قطعی و یقینی آن بر مدعا خواهدشد. و شرط دوم محقق نخواهد بود. بنابراین، تعارض حکم شرعی قطعی با حکم عقلی قطعی،امکان‏پذیر نیست. یکی از مواردی که امکان تعارض بین حکم عقل و وحی وجود دارد، جایی است که دلیل عقلی‏قطعی با ظاهر حکمی شرعی ناسازگار باشد. در این‏جا چه باید کرد؟ جانب عقل را مقدم داشت ‏یا وحی؟ به عقیده علامه طباطبایی، حکم این مساله بدیهی و روشن است. زیرا حجیت قطع، ذاتی آن است ولزوم پیروی از آن، نیازمند اثبات نیست. و در هرجا، قطع داشته باشیم، آن را با هیچ چیز دیگری معاوضه ‏نخواهیم کرد و چیزی را بر آن مقدم نخواهیم داشت. ظواهر دینی متوقف بر ظهوری است که در لفظ وجود دارد و این ظهور، دلیل ظنی‏است و ظن نمی‏تواند با علم و یقینی که از اقامه برهان حاصل می‏شود، مقاومت کند.


    این مطلب تا کنون 12 بار بازدید شده است.
    منبع
    برچسب ها : قطعی ,تعارض ,شرعی ,دلیل ,عقلی ,حکمی ,شرعی قطعی ,امکان تعارض ,مرحله قطعیت ,دینی متوقف ,زیرا حجیت ,
    تعارض عقل و شرع در اندیشه علامه طباطبایی

تبلیغات


    محل نمایش تبلیغات شما

پربازدیدترین مطالب

آمار

تبلیغات

محل نمایش تبلیغات شما

تبلیغات

محل نمایش تبلیغات شما

آخرین کلمات جستجو شده

تگ های برتر